ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Μετά από 2 χρόνια απουσίας, η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ επέστρεψε στη διοργάνωση συνεδρίων με τη ναυαρχίδα των εκδηλώσεών της ―το ετήσιο Ναυτιλιακό Συνέδριο― δίνοντας την ευκαιρία της φυσικής παρουσίας των συμμετεχόντων για την άμεση ανταλλαγή απόψεων για τον σημαντικότερο κλάδο της ελληνικής οικονομίας, πρωταθλητή και σε διεθνές επίπεδο που μας κάνει περήφανους σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου.

Η φετινή 6η διοργάνωση, με τίτλο «Ναυτιλία, η βιομηχανία της χρονιάς: η επόμενη μεγάλη κίνηση», πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 24 Μαΐου 2022, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των τομέων της ναυτιλίας και πληθώρα ενθουσιασμένων συμμετεχόντων. Συγκινητικό χαρακτηρίστηκε το ιστορικό-επετειακό βίντεο της ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ που έδωσε συνοπτικά την πορεία των 98 χρόνων της με καθημερινή, έγκυρη και αξιόπιστη ενημέρωση. Την παράσταση έκλεψαν παιδιά με ενδυμασία εποχής που μοίρασαν το φύλλο της ημέρας στους συμμετέχοντες καθ’ εικόνα και ομοίωση των εφημεριδοπωλών περασμένων δεκαετιών της Ελλάδας.

Κεντρική παρουσιάστρια του συνεδρίου ήταν η δημοσιογράφος Ελεωνόρα Μελέτη, ενώ σημαντική στην επιτυχία της διοργάνωσης ήταν και η συμβολή των χορηγών του συνεδρίου, κάποιοι από τους οποίους στηρίζουν τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία από την πρώτη χρονιά δηλώνοντας εμπράκτως την εκτίμησή τους στην ποιότητα των ναυτιλιακών συνεδρίων της ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ, ενώ οι νέοι υποστηρικτές μας εξέφρασαν την ικανοποίησή τους από την ποιότητα της φετινής διοργάνωσης.

Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου κληρώθηκε στο Κέντρο Υγείας της ακριτικής Καρπάθου ένα Μ-tablet που ήταν προσφορά της εταιρείας BlueMed. Το Μ-tablet είναι εργαλείο τηλεϊατρικής μέσω του οποίου διεξάγονται εξ αποστάσεως  ιατρικές εξετάσεις (π.χ. καρδιογράφημα, σπιρομέτρηση, έλεγχος αγγείων), άμεσα και γρήγορα χωρίς να υπάρχει απαραίτητα εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό επιτόπου. Είναι ιδιαιτέρως χρήσιμο είτε για ακριτικά νησιά ή περιοχές με δυσκολία πρόσβασης σε νοσοκομειακές δομές είτε για πλοία. Ενώ, οι  πλοιοκτήτριες εταιρείες μπορούν να κρατούν ιατρικό φάκελο για κάθε άτομο του πληρώματος.

111PATN1076.JPG

Τις εργασίες του συνεδρίου άνοιξε ο εκδότης της «Ν», Γιώργος Μελισσανίδης, ο οποίος τόνισε ότι η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ υπήρξε σημείο αναφοράς για τον οικονομικό Τύπο στην Ελλάδα επί σχεδόν έναν αιώνα χωρίς να ποτέ να παρεκκλίνει από τις βασικές αρχές της: την εγκυρότητα, την αξιοπιστία, την αμεροληψία και την αντικειμενικότητα. Υπογράμμισε ότι η νέα ιδιοκτησία συνεχίζει στην ίδια γραμμή, ενώ παράλληλα υλοποιεί με ένα μεγάλο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και βελτίωσης των υπηρεσιών της εφημερίδας και του διαδικτυακού της τόπου, σχεδιάζοντας σύντομα να εντάξει στο ενημερωτικό της φάσμα και το Naftemporiki TV. Ο κύριος Μελισσανίδης έκλεισε τη σύντομη εισαγωγή του δίνοντας το στίγμα της «Ν» που είναι να παραμείνει η πρώτη επιλογή κάθε αναγνώστη που επιζητεί τη σωστή και εμπεριστατωμένη ενημέρωση» και κατέληξε λέγοντας «Χτίζουμε μια νέα σχέση. Σας θέλουμε όλους κοντά μας».

Τους τρεις άξονες της κυβερνητικής πολιτικής για προσέλκυση περισσότερων πλοίων στο ελληνικό νηολόγιο ―αναβάθμιση της δημόσιας ναυτικής εκπαίδευσης με ταυτόχρονο άνοιγμα στην ιδιωτική εκπαίδευση, υλοποίηση θεσμικών παρεμβάσεων και ολοκλήρωση του προγράμματος ψηφιοποίησης της ελληνικής ναυτιλίας― ανέλυσε ο υπουργός Ναυτιλίας, Γιάννης Πλακιωτάκης, σε μια ζωντανή και εφ’ όλης της ύλης συζήτηση με τον Κωστή Φραγκούλη, πρόεδρο του Propeller Club Πειραιά και Πρόεδρο/ΔΣ της FRANMAN. Η αύξηση των εγγραφών στο ελληνικό νηολόγιο κατά 61% το 2021 ήταν ένα πρώτο θετικό βήμα το οποίο ανέκοψε τη φυγή, αλλά όμως δυστυχώς δεν επιλύει το πρόβλημα. Ο υπουργός τόνισε ότι η ναυτιλία παραμένει ο σημαντικότερος κλάδος οικονομικής δραστηριότητας παγκοσμίως, καθώς κατάφερε να διασφαλίσει τη λειτουργία των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, ενώ συνόψισε ως μεγαλύτερες προκλήσεις για το παρόν την πολεμική σύρραξη στην Ουκρανία και την εξεύρεση ανθρώπινου δυναμικού. Ο κύριος Πλακιωτάκης ανέφερε ότι, σύμφωνα με το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο, η έλλειψη των αξιωματικών στην παγκόσμια ναυτιλία θα ανέλθει στα 90.000 άτομα ως το 2026 και για την επίλυση του προβλήματος απαιτούνται θεσμικά μέτρα και εκσυγχρονισμός της ναυτικής εκπαίδευσης. Όσον αφορά την ενεργειακή μετάβαση, ο υπουργός της μεγαλύτερης εμπορικής ναυτιλίας στον κόσμο με  5.000 πλοία  των 360.000.000 dead weight.  διευκρίνισε ότι η ελληνική κυβέρνηση στηρίζει την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας, όμως για την επίτευξή της απαιτείται η συνεργασία όλων όσων δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα της ναυτιλιακής δραστηριότητας καθώς αποτελεί στόχο όλων και όχι μόνον ενός φορέα ή μιας κυβέρνησης.

Τη «Ν» καλωσόρισε και πάλι στις επάλξεις της ενημέρωσης και η νέα Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Μελίνα Τραυλού σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά της, καθώς απρόβλεπτες υποχρεώσεις εκτός Ελλάδος δεν επέτρεψαν τη φυσική της παρουσία. Η κυρία Τραυλού συνόψισε σε τρεις τους άξονες των προκλήσεων που δημιουργούνται εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης, της γεωπολιτικής κρίσης και της κλιματικής αλλαγής και σ’ αυτές τις νέες απαιτήσεις, η ναυτιλία αναδεικνύεται ως η αξιόπιστη μεταφορική δύναμη του 90% του διεθνούς εμπορίου. Όσον αφορά την ενεργειακή μετάβαση, αυτή αποτελεί το κυρίαρχο θέμα στον δημόσιο διάλογο διεθνώς, ενώ η Ελλάδα δηλώνει απερίφραστα τη συνετή και διαχρονική προσήλωσή της στον στόχο της πράσινης ναυτιλίας. Η κυρία Τραυλού τόνισε ότι η θετική περιβαλλοντική απόδοση της χώρας μας είναι δεδομένη και ότι η ελληνική ναυτιλία με ισχυρή τεχνογνωσία έχει πάντα τεκμηριωμένες θέσεις και πιστεύει ότι η λύση έγκειται στην ευρεία παραγωγή εναλλακτικών καυσίμων, φιλικών προς το περιβάλλον.

Σε εισαγωγική του τοποθέτηση ο πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων Χαράλαμπος Σημαντώνης εξήρε τον σημαντικό ρόλο της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων μεταφέροντας το 60% των συνολικά διακινούμενων φορτίων της Ευρώπης, δηλαδή περίπου 1,8 εκατομμύρια τόνους. Ειδικότερα για την Ελλάδα, ο κλάδος της ΝΜΑ είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την εθνική οικονομία, καθώς μεταφέρει το 74% των διακινούμενων φορτίων, περίπου 114 χιλιάδες τόνους. Αναφερόμενος στο θέμα της μετάβασης της ελληνόκτητης ναυτιλίας στην πράσινη εποχή, ο κύριος Σημαντώνης είπε ότι, σύμφωνα με μελέτη εμπειρογνωμόνων της ΕΕ, μέχρι το 2030 τα διαθέσιμα εναλλακτικά καύσιμα δεν θα είναι επαρκή και θα πρέπει να δοθεί εύλογος χρόνος προσαρμογής.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της ελληνικής ναυτιλίας ήταν το θέμα της ομιλίας του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος έκανε ιδιαίτερη μνεία στο μνημόνιο συνεργασίας που υπεγράφη μεταξύ των Υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Ναυτιλίας πριν από μερικούς μήνες και με στόχο την αποκωδικοποίηση 40 υπηρεσιών, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων το νηολόγιο, τη ναυτική εκπαίδευση, το Αρχηγείο του Λιμενικού Σώματος, τη Ναυτιλιακή Εταιρεία Πλοίων Αναψυχής ΝΕΠΑ και τη θυρίδα του ναυτικού. Ο κύριος  υπουργός σημείωσε ότι παρότι η ελληνική ναυτιλία ηγείται διεθνώς δεν είχε δομές και θεσμούς αντάξιους των αναγκών και της θέσης της στο παγκόσμιο ναυτιλιακό στερέωμα. Κύριος στόχος της κυβέρνησης πλέον είναι η ανάπτυξη  υποδομών που θα υποστηρίξουν ακόμη περισσότερο της δυνατότητες της ελληνικής ναυτιλίας.

Η ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας θα είναι δύσκολη, ενώ ακόμα δεν έχουμε ένα καύσιμο που θα επικρατήσει», δήλωσε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιά Άγγελος Κότιος. Αναφερόμενος στις δυσκολίες μετάβασης της ναυτιλίας στην πράσινη εποχή, είπε ότι «πολλαπλά καύσιμα» σημαίνει μεγάλο κόστος παραγωγής, λιγότερες οικονομίες κλίμακας, ενώ πρόσθεσε ότι θα πρέπει να αλλάξουν και όλες οι εφοδιαστικές αλυσίδες. Ο κύριος Κότιος τόνισε επίσης ότι θα πρέπει να υπάρξει μια νέα προσέγγιση και ότι η ναυτιλία δεν θα πρέπει να εξαιρεθεί από την έρευνα και την ανάπτυξη για τη νέα μετάβαση, ενώ πρόσθεσε ότι χρειαστούν τεράστιες επενδύσεις από όλους τους εμπλεκόμενους.

1η Ενότητα: Η ενεργειακή μετάβαση στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου υπό τη «σκιά» του πολέμου σε Ουκρανία

Συντονίστρια: Παγιέτ Παλαιολόγου, Vice President Marine & Offshore Division, South East Europe, Black Sea & Adriatic Zone, Bureau Veritas

  • Λεωνίδας Δημητριάδης-Ευγενίδης, Ναυτιλιακός Πρεσβευτής Καλής Θελήσεως του IMO στην Ελλάδα
  • Νεκτάριος Δεμενόπουλος, Deputy Manager, BoD Secretariat, PR & IR Department, ΟΛΠ Α.Ε.
  • Γιάννης Δράγνης, Διευθύνων Σύμβουλος, Goldenport Holdings Inc
  • Γιάννης A. Ξυλάς, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Ariston Navigation Corp.
  • Amelia Rocos, Senior Risk Management Analyst, Diaplous Group

Η εξίσωση των εναλλακτικών καυσίμων και του κόστους των πράσινων επενδύσεων όπως και της ανάληψης ευθύνης για τις εκπομπές των ρύπων στη ναυτιλία απευθύνεται σε ισχυρούς λύτες κατέληξε η συζήτηση της πρώτης ενότητας του συνεδρίου. Παίρνοντας πρώτος τον λόγο, ο Γιάννης Ξυλάς έκανε μια καταγραφή των εναλλακτικών καυσίμων που τίθενται σήμερα στο προσκήνιο μιλώντας ειδικότερα για τα βιοκαύσιμα, κυρίως πρώτης γενιάς, την αμμωνία, το υδρογόνο, την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και την αιολική ενέργεια και τονίζοντας ότι αυτές οι επιλογές δεν έχουν φτάσει ακόμη σε επίπεδο τεχνολογικής ωριμότητας. «Σήμερα, δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι κινητήρες γι’ αυτά τα καύσιμα» σημείωσε, συμπληρώνοντας ότι απαιτείται ευρεία συνεργασία ανάμεσα σε πλοιοκτήτες, ναυπηγεία, κατασκευαστές μηχανών και διυλιστήρια. Η προτιμητέα λύση των πλοιοκτητών σήμερα είναι οι κινητήρες διπλού καυσίμου (dual fuel) με δυνατότητα καύσης LNG. Ο κύριος Ξυλάς θεωρεί το LNG ως μεταβατική λύση καθώς το φυσικό αέριο δεν είναι το πιο φιλικό περιβαλλοντικά καύσιμο λόγω των εκπομπών μεθανίου, ενώ μια άλλη λύση είναι τα βιοκαύσιμα ως dropping fuel, δηλαδή σε μείξη με ορυκτά καύσιμα, καθώς δεν χρειάζονται μεγάλες μετατροπές, τεχνικές ρυθμίσεις και ιδιαίτερη εκπαίδευση των πληρωμάτων. Στις εναλλακτικές, δοκιμασμένες μορφές καυσίμων, όπως το LNG, το LPG και τα συνθετικά καύσιμα επικεντρώθηκε ο Γιάννης Δράγνης. Ο ίδιος δεν έχει αποφασίσει να προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση, καθώς δεν είναι οικονομικώς συμφέρουσα επί του παρόντος, ιδίως στην περίπτωση των dual fuel LNG μηχανών, λόγω της αύξησης της τιμής του φυσικού αερίου. Ο πλοιοκτήτης τόνισε επίσης ότι πιστεύει στην τεχνολογία της αμμωνίας, λόγω του βαθμού επικινδυνότητας κατά τη χρήση στο μηχανοστάσιο και των μεγάλων ποσοτήτων υδρογόνου που απαιτούνται, ενώ χαρακτήρισε ως «ενδιαφέρουσα» την επιλογή της μεθανόλης, καθώς οι κατασκευαστές επενδύουν περισσότερο σε αυτήν, ιδιαίτερα για τα μεσαίου μεγέθους βαπόρια, όπως αυτά που διαχειρίζεται ο όμιλός του. Υπέρ της ολιστικής προσέγγισης για το θέμα των εναλλακτικών καυσίμων τάχθηκε ο Λεωνίδας Δημητριάδης-Ευγενίδης, καθώς απαιτείται διαφάνεια και στοχευμένη έρευνα για την εξεύρεση σωστών και πρόσφορων λύσεων. Χαρακτήρισε την αμμωνία ως «πολύ επικίνδυνο καύσιμο σε περίπτωση διαρροής» λέγοντας χαρακτηριστικά ότι το «κεφάλαιο “αμμωνία” έχει ακόμη πάρα πολύ δρόμο» και επιπροσθέτως, αναφέρθηκε στην ανάγκη εξεύρεσης τεχνικής λύσης για το χαμηλό σημείο ανάφλεξης. «Αν βρεθούν οι κατάλληλες απαντήσεις, θα ήμουν θερμός υποστηρικτής. Ωστόσο, μέχρι τότε έχω αμφιβολίες αν η αμμωνία τελικά, συνολικά είναι το σωστό καύσιμο». Στον παράγοντα «ασφάλεια» έδωσε ιδιαίτερη έμφαση η Amelia Rocos, σημειώνοντας ότι είναι σημαντικό να τεθούν προδιαγραφές ασφαλείας και να αξιολογείται κάθε κίνδυνος» Η κυρία Rocos πρόσθεσε ότι προς το παρόν υπάρχουν πολλά κενά στην ασφαλή χρήση των εναλλακτικών καυσίμων, τα οποία δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς. Στην τοποθέτησή του, ο Νεκτάριος Δεμενόπουλος αναφέρθηκε στις πράσινες πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει το λιμάνι του Πειραιά, μεταξύ των οποίων η συμμετοχή του σε πανευρωπαϊκά projects περιβαλλοντικής διαχείρισης, η απόκτηση πιστοποίησης οικολογικού λιμένα, και η σύσταση ομάδας ενεργειακής διαχείρισης με εξειδίκευση στη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Ως ενδεικτικό παράδειγμα ανέφερε το πρόγραμμα Ealing, το οποίο στοχεύει στην προετοιμασία για την υποδοχή και την τροφοδοσία των πλοίων της ακτοπλοΐας με ηλεκτρικό ρεύμα, όπως και το αντίστοιχο πρόγραμμα για τα πλοία της κρουαζιέρας.

Επί τάπητος τέθηκε από τον κύριο Ξυλά και το θέμα της πυρηνικής ενέργειας, η οποία βρίσκεται ακόμη σε δοκιμαστικά επίπεδα. «Τουλάχιστον σε πειραματικό στάδιο έχουν λυθεί κάποια προβλήματα τα οποία είχαν σχέση με την ασφάλεια. Δεν υπάρχει, για παράδειγμα, ψύξη με νερό, άρα δεν μπορείς να έχεις ένα meltdown, το οποίο ήταν ένα από τα βασικά προβλήματα που είχαν οι μεγάλοι πυρηνικοί αντιδραστήρες» υπογράμμισε ο κύριος Ξυλάς, και έτσι σήμερα συνηγορούν πολλοί λόγοι για να θεωρείται πολύ πιο ασφαλές απ’ ό,τι έχει ο κόσμος στο μυαλό του» πρόσθεσε. Ο κύριος Δράγνης επεσήμανε ότι από τα λίγα που έχω διαβάσει και γνωρίζει είναι ότι οι small-scale reactors, τέταρτης γενιάς, είναι πολύ ενδιαφέροντες και θα μπορούσε να ανήκουν πραγματικά στο μέλλον της ναυτιλίας. Ωστόσο, θεωρεί ότι απέχει η εποχή που οι ναυτικοί μας θα δέχονται να δουλέψουν σε πλοία που έχουν πυρηνικούς αντιδραστήρες και επίσης να μάθουν να τους χειρίζονται.

Από τη συζήτηση δεν έλειψε το φλέγον θέμα των περιβαλλοντικών κανονισμών σε επίπεδο Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ) και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κύριος Ξυλάς επεσήμανε ότι πρέπει να εφαρμοστεί με σωστό τρόπο η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει", προκειμένου το κόστος των ρύπων να επωμιστεί ο εμπορικός διαχειριστής του πλοίου (commercial operator), ο οποίος είναι και ο υπεύθυνος για τις κρίσιμες αποφάσεις του πλοίου. Ο κύριος Δράγνης ανέδειξε και το «θολό» τοπίο που διέπει τους κανονισμούς. «Το 99% της ναυτιλίας δεν είναι προετοιμασμένο γι’ αυτό που έρχεται πολύ σύντομα. Πρέπει να πληρώνουμε το 20% όλων των εκπομπών CO2 το 2023, το 45% το 2024, το 70% το 2025 και το 100% το 2026» τόνισε. Όλοι οι συμμετέχοντες στο πάνελ συμφώνησαν ότι οι επιλογές καυσίμων και συνολικά η πράσινη μετάβαση της ελληνικής ναυτιλίας θα απαιτήσουν υπέρογκες επενδύσεις.

2η Ενότητα: Οι δυσκολίες της υλοποίησης των λύσεων που επιβάλλει η ενεργειακή μετάβαση

Συντονιστές:

Έλπη Πετράκη, Operations, Chartering & Business Development Manager, ENEA MANAGEMENT INC.│ Πρόεδρος, WISTA HELLAS

Γεώργιος Μ. Τεριακίδης, Περιφερειακός Διευθυντής Ανατολικής Μεσογείου & Μαύρης Θάλασσας, DNV 

  • Κάρολα Γιαννούλη, Γενική Διευθύντρια & Μέλος ΔΣ, Oceanking Technical & Trading Α.Ε.
  • Πάνος Ζαχαριάδης, Τεχνικός Διευθυντής, Atlantic Bulk Carriers Management Ltd
  • Δωροθέα Ιωάννου, Deputy Chief Operating Officer, The American P&I Club
  • Κωνσταντίνος Κορωνάκης, Πρόεδρος, Δ. ΚΟΡΩΝΑΚΗΣ ΑΕΒΕ
  • Μιχάλης Πανταζόπουλος, Senior Vice-President, Liberian Registry
  • Ιωάννα Προκοπίου, Διευθύνουσα Σύμβουλος, Prominence Maritime 
  • Αντώνης Τρακάκης, Τεχνικός Διευθυντής Ναυτιλίας, RINA

Στις δυσκολίες που επιφέρουν οι επερχόμενοι περιβαλλοντικοί κανονισμοί και γενικότερα η «πράσινη» πρόκληση στη ναυτιλία εστίασε το δεύτερο πάνελ του συνεδρίου. Ο Πάνος Ζαχαριάδης έκανε ιδιαίτερη αναφορά στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς και ιδιαίτερα στο taxonomy, που θα απαγορεύει στις τράπεζες να χρηματοδοτούν περιουσιακά στοιχεία ή επιχειρηματικές δραστηριότητες που δεν είναι «πράσινες», ενώ ο συγκεκριμένος κανονισμός θα βασιστεί σε συγκεκριμένα κριτήρια που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία ο ίδιος χαρακτήρισε ως υπερβολικά. Το καύσιμο που ικανοποιεί περισσότερο είναι η μεθανόλη και φυσικά η «πράσινη» μεθανόλη, κατά τη γνώμη του κυρίου Ζαχαριάδη, και η οποία σε θερμοκρασία και πίεση περιβάλλοντος είναι υγρή και δεν είναι επικίνδυνη τονίζοντας ότι είναι λίγο - πολύ σαν το diesel και δεν χρειάζεται αλλαγή μηχανών στα βαπόρια, παρά μόνον μικρές μετατροπές. Αναφερόμενη στα εναλλακτικά καύσιμα, Η Ιωάννα Προκοπίου καθόρισε τους κεντρικούς στόχους της ναυτιλιακής βιομηχανίας ως εξής: βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των πλοίων και μείωση των αερίων του θερμοκηπίου. Αναφερόμενη στα νέα εναλλακτικά καύσιμα, θεώρησε ότι θα πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμα, ασφαλή στον χειρισμό και τη χρήση και σε ανταγωνιστικές τιμές, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι επί του παρόντος δεν είναι γνωστό ποιες πηγές πρόωσης με μηδενικές ή χαμηλές εκπομπές άνθρακα θα είναι τεχνολογικά και οικονομικά βιώσιμες. Πρόσθεσε επίσης ότι ο σημαντικότερος παράγοντας για την υιοθέτηση ενός περιβαλλοντικού μέτρου θα πρέπει να είναι το αποδεδειγμένο περιβαλλοντικό του όφελος με ελάχιστη ενόχληση και ελάχιστο δυνατόν κόστος. Άλλωστε η πορεία προς την απαλλαγή από τις ανθρακούχες πηγές εκτιμάται ότι θα κοστίσει έως και 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ αναφερόμενη στα νέα εναλλακτικά καύσιμα είπε ότι αυτά θα πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμα, να είναι ασφαλή στον χειρισμό και τη χρήση, ιδανικά στις υπάρχουσες μηχανές και σε ανταγωνιστικές τιμές. Ο Αντώνης Τρακάκης είπε πως διαμορφώνεται μια κατάσταση η οποία απαιτεί πολύ μεγάλες αλλαγές και το ζητούμενο είναι ότι τα πλοία που θα «χτιστούν» εφεξής να φτάσουν στο τέλος της ζωής τους ικανοποιώντας τους στόχους του 2050, αλλά με έναν τρόπο που οι εκπομπές του διοξειδίου θα μειώνονται σταδιακά. «Πρέπει πάντα να έχουμε υπόψη τη διαθεσιμότητα της λύσης και το κόστος της» τόνισε, αναφέροντας ειδικά ότι η διαθεσιμότητα των εναλλακτικών καυσίμων για μεγάλο χρονικό διάστημα αυξάνει κατακόρυφα και το κόστος τους καθιστώντας τα πολύ πιο ακριβά  από οποιοδήποτε ορυκτό καύσιμο. Ο Μιχάλης Πανταζόπουλος είπε ότι εδώ και τρία-τέσσερα χρόνια στα κεντρικά της εταιρείας του (Liberian Registries) στις ΗΠΑ έχει συσταθεί μια  ομάδα τεχνολογίας εκπομπών και νέων καυσίμων αποτελούμενη από πρώην αξιωματικούς της Αμερικανικής Ακτοφυλακής και άλλους επαγγελματίες από τη βιομηχανία φυσικού αερίου. Σημείωσε επίσης ότι τα τελευταία δύο χρόνια πολλά join industry projects και πολλές ναυτιλιακές εταιρείες, νηογνώμονες, ναυπηγεία, αλλά και εταιρείες που κατασκευάζουν κινητήρες σε πρώτη φάση χρησιμοποιούν το LNG ως καύσιμο. Ο κύριος Πανταζόπουλος είπε ότι αυτό που βλέπουμε είναι μια βαθμιαία αλλαγή και η προσέγγιση των μηδενικών εκπομπών άνθρακα, ενώ, κατά την προσωπική του άποψη, η μεθανόλη από ανανεώσιμες πηγές παραγωγής ενδεχομένως να έχει μεγάλη πιθανότητα επιτυχίας ως νέο εναλλακτικό καύσιμο. Η Δωροθέα Ιωάννου ανακάλεσε στη μνήμη μας και προηγούμενες περιόδους ενεργειακής μετάβασης και κάθε φορά κάθε καινούργια τεχνολογία μειώνει ή λύνει κάποια προβλήματα, αλλά δημιουργεί ταυτόχρονα και καινούργιους κινδύνους. Οπότε οι ναυτασφαλιστικοί οργανισμοί πάνω από όλα δίνουν έμφαση στην εκπαίδευση και στην προετοιμασία για τις αλλαγές ώστε να είναι σίγουρο ότι οι άνθρωποι που θα χειριστούν την καινούργια τεχνολογία και θα χρησιμοποιήσουν εναλλακτικά καύσιμα είναι έτοιμοι να το κάνουν». Ο Κωνσταντίνος Κορωνάκης ανέφερε ότι έχουν γίνει προσπάθειες και στη βιομηχανία που εξυπηρετεί τη ναυτιλία για την ελάττωση του CO2, όπως για παράδειγμα η παραγόμενη ενέργεια να είναι κατά 30% ηλιακή ή η παραγωγή πλαστικών σχοινιών και κάβων πρόσδεσης που μπορούν να έχουν περισσότερο χρόνο ζωής από αυτή του πλοίου. Με αυτή τη νέα τεχνολογία η πρόσδεση και η απόδεση ελαττώνονται κατά το ήμισυ. Οπότε υπάρχει κέρδος για το εναλλακτικό καύσιμο, αν χρειαστεί να το καίει δίπλα στο λιμάνι, όπως και στο χρόνο αναμονής των ρυμουλκών και των άλλων βοηθητικών πλοίων κατά τη χρονική διάρκεια παραμονής του πλοίου στο λιμάνι. Η Κάρολα Γιαννούλη θεωρεί ότι ενεργειακή πυκνότητα των πράσινων καυσίμων θα διαφέρει, ενώ θα χρειαστεί να γίνει χρήση και άλλων τεχνολογιών παράλληλα με τη χρήση των εναλλακτικών καυσίμων, έτσι ώστε να μπορέσουμε να περάσουμε σε ένα μέλλον μηδενικών ρύπων στη ναυτιλία.

3η Ενότητα: Η ενσωμάτωση των κριτηρίων Περιβάλλοντος, Κοινωνικής Συνοχής και Διακυβέρνησης (ESG) στη χρηματοδότηση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων

Συντονιστής:

Γιώργος Ξηραδάκης, Γενικός Γραμματέας Ένωσης Τραπεζικών & Χρηματοοικονομικών Στελεχών Ελληνικής Ναυτιλίας │ Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, XRTC

  • Σουζάνα Λασκαρίδη, Director, Lavinia Corp and Laskaridis Shipping l General Secretary and Treasurer, Aikaterini Laskaridis Foundation
  • Παναγιώτης Μήτρου, Global Gas Segment Director, Lloyd’s Register
  • Θεοφάνης Μουστακάτος, Διευθυντής Ναυτιλιακών Εργασιών, Εθνική Τράπεζα Ελλάδος
  • Κατερίνα Μποδούρογλου, Principal, Stem Shipping CO S.A.
  • Γιώργος Πατέρας, Πρόεδρος, Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδος
  • Σταμάτης Τσαντάνης, Πρόεδρος και Δ.Σ., Seanergy Maritime Holdings Corp.

Όλοι οι συμμετέχοντες στη συζήτηση του τρίτου πάνελ συμφώνησαν ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή κατά την υιοθέτηση των κριτηρίων Περιβάλλοντος, Κοινωνικής Συνοχής και Διακυβέρνησης (ESG) και να μην ακολουθούν πρακτικές απλώς «tick the box», ενώ ο κύριος Πατέρας συμπλήρωσε ότι Πρέπει να υπάρχει διαφάνεια όχι μόνο στα πλοία, αλλά και στα γραφεία. Στην τοποθέτησή της η Σουζάνα Λασκαρίδη ανέφερε ότι τα κριτήρια ESG αγγίζουν όλο το φάσμα των επιχειρήσεων και δεν αναφέρονται μόνο στη ναυτιλία, ενώ παράλληλα διευκρίνισε ότι η βιωσιμότητα δεν σημαίνει μόνον περιβάλλον και αυτή η άποψη είναι διαστρεβλωμένη. εννοείται πως όχι. Όπως επίσης ένα διαστρεβλωμένο, ας πούμε, κομμάτι είναι ότι η βιωσιμότητα σημαίνει περιβάλλον, ενώ δεν είναι έτσι. Οι άλλοι δύο πυλώνες ―κοινωνική συνοχή και διακυβέρνηση― είναι εξίσου σημαντικοί. Μια συνήθης παρομοίωση για την καλύτερη κατανόηση του θέματος είναι ένα σκαμπό με τρία πόδια, το οποίο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εάν το αφαιρέσεις το ένα πόδι. Το πρώτο ESG Report αναμένεται να εκδώσει η εισηγμένη στη Wall Street Seanergy Maritime Holdings Corp., όπως δήλωσε ο επικεφαλής της Σταμάτης Τσαντάνης, ο οποίος τόνισε ότι  πρωτοπορούν στην εφαρμογή του ESG φροντίζοντας το κομμάτι της ενεργειακής απόδοσης και της μείωσης των ρύπων (περιβαλλοντικός πυλώνας) παρέχοντας υποστήριξη, ασφάλεια ζωής και οτιδήποτε χρειαστεί στο πλαίσιο του εφικτού στο προσωπικό στεριάς και θάλασσας (κοινωνικός πυλώνας)  και υιοθετώντας πολιτικές ορθής διακυβέρνησης που διασφαλίζουν την αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ των μετόχων (πυλώνας ορθής διακυβέρνησης).  Η Κατερίνα Μποδούρογλου θεωρεί ότι είναι χρήσιμο να σκεφτόμαστε το ESG γενικά σαν ένα σετ ερωτήσεων και διλημμάτων με κύρια ερώτηση: «Κάνουμε αρκετά για τον πυλώνα του περιβάλλοντος, κάνουμε αρκετά για την κοινωνική πρόνοια, κάνουμε αρκετά για την κοινότητα στην οποία δραστηριοποιούμαστε;» Και η υγιής απάντηση πάντα πρέπει να είναι: «όχι, δεν κάνουμε αρκετά, we can do more». Οπότε φιλοσοφικά αυτή είναι η σωστή, η υγιής προσέγγιση στο ESG κατά την κυρία Μποδούρογλου. «Το ESG επηρεάζει κυρίως τους «παίκτες» που ελέγχουν τη ναυτιλία, τις εταιρείες και τις ομάδες που ερχόμαστε σε επαφή» είπε ο Παναγιώτης Μήτρου και ανακάλεσε στη μνήμη του μία από τις πρώτες κουβέντες που του είχε πει ένας μεγάλος ναυλωτής στον κλάδο του φυσικού αερίου: "forget the IMO". Εμείς έχουμε τα δικά μας ESG κριτήρια και θα τρέξουμε πολύ πιο γρήγορα από αυτό που μπορεί να τρέξει οποιοσδήποτε διεθνής οργανισμός» σημείωσε ο κύριος Μήτρου συμπληρώνοντας ότι αυτό ήταν ένα καμπανάκι ισχυρό, γιατί τότε η κουβέντα για το κλίμα ήταν πολύ έντονη μεταξύ των ναυλωτών, αλλά μετά ήρθε η ενεργειακή κρίση και τώρα μιλάμε για ενεργειακή ασφάλεια. Έδωσε επίσης ιδιαίτερη έμφαση και στον κοινωνικό παράγοντα καθώς δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την κοινωνία γιατί πολύ απλά δεν μπορούμε να ζήσουμε με κεριά και αυτό ενδιαφέρει και τις κυβερνήσεις, και τους ανθρώπους» είπε χαρακτηριστικά. Ο Θεοφάνης Μουστακάτος, διευκρίνισε ότι όλες ελληνικές τράπεζες είναι δίπλα στην ελληνική ναυτιλία,  δίπλα στη βιώσιμη χρηματοδότηση, δίπλα σε CO2 trading και θα παραμείνουν δίπλα στους πελάτες που έχουν αποδείξει ότι είναι αποτελεσματικοί και αποδοτικοί. Ειδικώς η Εθνική Τράπεζα είναι έτοιμη και πάντα πρόθυμη να χρηματοδοτήσει ολοκληρωμένες και πρωτοποριακές προτάσεις με δυνατότητα απόσβεσης όμως και όχι πειράματα» και τόνισε την προσωπική σχέση που καλλιεργεί διαχρονικά με τους πελάτες της. Επεσήμανε επίσης ότι το ζήτημα αυτή τη στιγμή είναι ότι οδεύουμε προς μια πραγματικότητα, στην οποία θα αξιολογείται η απόδοση του πλοίου κατά τη διάρκεια αποπληρωμής του δανείου και συγκεκριμένα «κάθε πλοίο» και όχι μόνον τα «πράσινα πλοία» και κατά τη διάρκεια όλης της σύμβασης δανειοδότησης. Κι ο κύριος Μήτρου συμπλήρωσε, προς επίρρωση των προαναφερθέντων, ότι και η χρήση νέων καυσίμων θα συναξιολογείται στους όρους του δανείου επίσης, δηλαδή εάν θα χρησιμοποιείται βιοκαύσιμο ή bioLNG, Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο Γιώργος Πατέρας έκανε μια αναδρομή στη χρηματοδότηση των τραπεζών και στάθηκε στη σημερινή κατάσταση, όπως έχει διαμορφωθεί από τα κριτήρια ESG. «Στην πρώτη μεγάλη αλλαγή για τη ναυτιλία (σ.σ.: από τα ιστιοφόρα στο κάρβουνο), οι τράπεζες δανειοδοτούσαν τους εφοπλιστές για να χτίσουν βαπόρια που θα χρησιμοποιούν κάρβουνο ή για να μετατρέψουν τα βαπόρια τους ώστε να μπορούν να καίνε κάρβουνο. Στη συνέχεια, μόλις έγινε η ανακάλυψη χρήσης του πετρελαίου για τις μηχανές, που ήταν καλύτερο και οικονομικότερο, διότι μπορούσε να αποθηκευτεί σε μεγαλύτερες ποσότητες στον ίδιο χώρο, οι τράπεζες έδιναν πάλι δάνεια στους πλοιοκτήτες, προκειμένου να προχωρήσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Τώρα, όμως, για πρώτη φορά, η αλλαγή είναι ότι πάμε σε κάτι οικολογικό και όλοι θέλουν να δείξουν ότι είναι φιλικοί προς το περιβάλλον. Τα κριτήρια ESG αφύπνισαν και αυτούς κι εμάς. Βλέποντας αυτή τη νέα αναδυόμενη κατάσταση, προσπαθούν να βρουν λύσεις για βιώσιμες χρηματοδοτήσεις προς τις μηδενικές εκπομπές άνθρακα» υπογράμμισε ο κύριος Πατέρας.